Filozof , o kimseye derler ki her şeye hakkını verir, her şeyi yerli yerine koyarak hükmünü verir, bunun sınırını geçmez ve zamanı gelmeden bir şeyi aceleye getirmez. ”  İsmail Ankaravi

Felsefe nedir ? diye sorduğumuzda ilk akla gelen tanımı etimolojik kökeninden gelmekte olan “bilgelik sevgisidir”. Sadece bir “bilgelik sevgisi” olmaktan ziyade felsefe aynı zamanda söylediğini bilerek ve hesabını vererek konuşabilme durumudur. Kavramlarla hesaplaşan bir kişi olarak filozof da bu işi icra eden en temel karakterimizdir. Peki filozof kimdir veya kime neden filozof deriz ?

Felsefe üzerine konuşacağımız vakit bu işi ifa eden filozof üzerine yoğunlaşmamız aslında tekrar felsefe hakkında konuşmak gibidir. Felsefe, ‘akıllı bir hayvan” olan insanın ortaya koyduğu ve onun varlığından bağımsız var olamayacak bilgidir. Ve filozof bu işi kuran ve yöneten kişi durumundadır. Bundan dolayı felsefe üzerine düşündüğümüzde aslında filozofun nasıl olması gerektiğini de ortaya koymuş oluyoruz. Bundan dolayı yukarıda alıntı olarak verdiğim sözü ister filozof ile okuyabiliriz, istersek felsefe ile. Yani felsefe, her şeyi yerli yerine koyarak hüküm veren ve zamanı gelmeden acele ile ortaya konulan bir düşünme pratiği olmaktan ziyade bir çok sorgulama ile ulaşılan çileli yolculuğun adıdır. Felsefenin yoluna baş koyulmadan önce bilinmesi gereken belli başlı düsturları bulunmaktadır. Nasıl ki gündelik hayatımızda kullandığımız yolların dahi nasıl belli kuralları varsa; bir yolculuk olarak felsefenin de yoluna baş koyanların öğrenmesi gerekenler mevcuttur. Kimse yola çantasız çıkmaz, filozof da bu yola sırtındaki o çantasıyla çıkmıştır. Bu çanta aslında sahip olduklarımız yani kavramlarımızdır. Bu yola çıkanın azığı kullandığı, hesaplaştığı kavramlardır. Kavram denilen şeyi ve özelde felsefe kavramını sorgulamak ile çantamızı hazırlamaya başlayabiliriz.

Antik çağlardan bu yana bir düşünce sistematiği olarak var olan felsefe hakkında bir çok farklı görüş ortaya konulmuştur. Peki bu düşünceler yumağı, zamanımızı ne kadar alakadar etmektedir ? Bu felsefeye yeni başlayan veya uzağında olan insanlar için önemli bir problem teşkil etmektedir. Felsefe ‘ye olan bakışlarımız değişmeden onun ne olduğu üzerine konuşmanın pek de gerekli olmadığı kanaatindeyim. Felsefeye , felsefenin temin edeceği hikmete büyük önem atfeden Konfüçyüs böyle bir bilgelikten nasibini almış eğitimli insanların doğru düşünmeyi, iyi konuşmayı ve ahlaklı davranmayı bilen insanlar olacaklarını söylüyordu. Felsefe , gerçekten denildiği gibi mi hala işlev görmektedir ?

Doğru düşünmek ve iyi konuşmak için sahip olmamız gereken ilk şey sorgulanmış kavramlardır. Felsefe tarihinin bütünlüğü içerisinde her zaman görmüş olduğumuz işlev filozoflar tarafından çağın ana kavramlarını sorgulanması olmuştur. Bir şeyi sorgulamak ancak o yanlış bir şekilde hayat bulduğunda veya ortadan kaybolmaya yüz tuttuğu vakit gerçekleşmeye başlar. Filozof bundan dolayı zamanının problemleriyle yüzleşme cesaretine ve idrakine sahip insan olsa gerektir.

Filozofun alameti farikası olan kavramsal düşünme ve özelde ‘kavram’ dediğimiz şey felsefenin temel taşıdır. Çünkü insan konuşan da bir hayvan olması sebebiyle kendisini ancak dil ile ifade edebilir. Dil ise kavramlar aracılığıyla mevcudiyetini ortaya koymaktadır. Peki, burada bir soru daha akla gelmekte: Her konuşan insan kavramlarla mı konuşmakta veya kavramlardan haberdar mıdır? Ne yazık ki bu konuda olumlu bir cevap veremeyeceğim. Çünkü günümüz toplum yaşamı içerisinde sahip olduğumuz imkanlar bizi hem özgür hem özsüz yapmaktadır. Elimizde bulundurduğumuz ve ona teknoloji adını verdiğimiz bütün aletler bize her şeye ulaşma imkanı sağlamakta ancak sağlamış olduğu kolaylık bu açıdan bizi daha özgür yapıyor gözükse de aslında her şey tam tersidir. Özsüz olmak ile demek istediğim her şeyin herkes tarafından ulaşılabilmesi ve okunabilmesi durumu ortaya silik bir portre çıkarmaktadır.

Felsefe ortamlarında tartışılan bir sorudur: “ Her türlü kaynağa ulaşımın kolay olduğu bu çağda neden hiç filozof çıkmamaktadır?” Nedeni biraz da bizim bahsettiğimiz konudan kaynaklanıyor. Biz bunu bir misal ile karikatürleştiriyoruz. Misal şöyle; Aç bir insan düşünelim ve bu insana yemek yemeden önce tatlı bir şeyler ikram edelim. Otomatik olarak tatlı yediği vakit hele bir de iştahlı bir kişiyse yediği çok tatlıdan dolayı midesi bozulacaktır. Peki bu insanın açlığı geçmiş midir? Geçmemiştir. Yemek yiyebilir mi? Yiyemez çünkü midesi bozulmuştur artık. Yani temel ihtiyaçlarını gidermekten başka pek bir kaygısı olmayan insanların, kendisine hiç bir zaman dert edinmediği konular ile alakalı pek çok konuyu okumuş ise bu onda bir zihin bozulması yaratır. Çünkü zihin henüz açtır yani kendini yavaş yavaş hazırlaması gerekmektedir. Bu ne yazık ki göz ardı edilmekte ve gün geçtikçe bilen ile bilmeyen arasındaki farkın bulanıklaşmasına sebebiyet vermektedir.

Felsefe hakkında bir şey söyleyeceksek, o da ne söylediğini bilme sanatıdır. Çünkü felsefeci veya filozof kullandığı kavramın ağırlığını sinesinde hisseden insandır. Felsefe ve icra eden kişisi olarak filozof sahip olunan belli bir mertebe neticesinde kendisini göstermeye başlar. Sözgelimi bir bina düşünelim çok katlı ve bu binanın her katı akli veya tecrübi bir derece olsun. Felsefenin sesini biz ancak üst katlara çıktığımız vakit duyabiliriz. Modern hayatı temsiliyeti olan bir asansör ile çıkmak yani hayatı kolaylaştıran bir alet kullanmak bizi felsefeye daha hızlı ulaştırmaz. Sadece -miş gibi yaşamamızı sağlar.

Bütün bunlardan yola çıkarak felsefe nedir diye soracak olursak; söylediğini bilen ve bildiğini söyleyen kişilerin icra ettiği veya etmesi gerektiği bir düşünme pratiği olarak gözükmektedir.

Nuh KAPAN

NOT: Bu yazı bitmiş bir yazı değildir, her geçen gün daha iyi olması için çaba sarf edilecektir.

07.08.2016

İstanbul

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s